Metoda dwustopniowa (pośrednia)

Zależnie od szczegółowych celów badawczych stosowane są rozmaite modyfikacje tej wersji metody. Tak na przykład w celu ustalenia, czy badany kieruje się w rozpoznawaniu pudełka jego położeniem czy innymi cechami, można zmieniać w sposób niewidoczny położenie pudełek w okresie odroczenia. Można wykluczyć ewentualność rozpoznawania pudełek według ich położenia poprzez wprowadzenie poruszającej się podstawy (Włodarski, 1961).

Czytaj dalej Metoda dwustopniowa (pośrednia)

UŁATWIENIE SPOŁECZNE (FACYŁITACJA)

W poprzednim rozdziale mówiliśmy o takich formach interakcji, do których zasadniczo wystarczą dwie osoby. Obecnie przejdziemy do zjawisk takich, które raczej daje się obserwować w tym wypadku, gdy jednostka znajduje się w otoczeniu większej ilości innych jednostek. Krótko mówiąc, będzie nam szło o mechanizmy interakcji zachodzące między jednostką a grupą, przy czym słowo „grupa” będzie można w tym wypadku ująć ogólnikowo jako pewien zbiór osób, nie wysuwając żadnych określonych założeń odnośnie jej struktury.

Czytaj dalej UŁATWIENIE SPOŁECZNE (FACYŁITACJA)

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA CZ. II

Pokrewne wyrażonym tu poglądom jest stanowisko S. Szumana (1970) 87, który przez pojęcie dojrzałości szkolnej rozumie „(…) osiągnięcie przez dzieci takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, który czyni je wrażliwymi i podatnymi na systematyczne nauczanie i wychowywanie w klasie pierwszej szkoły podstawowej’” (s. 153). Wrażliwość na naukę szkolną przejawia się, zdaniem autora,- przede wszystkim w zainteresowaniu .dziecka szkołą i wiadomościami oraz umiejętnościami, jakie może sobie tam przyswoić. Fakt, że”dziecko chętnie chodzi do szkoły i chce się uczyć, jest jednym ze sprawdzianów dostatecznego stopnia owej wrażliwości. Podatność na nauczanie i wychowanie w szkole polega na tym, że to, czego dziecko się uczy, jest dla niego przystępne i zrozumiałe. Wskaźnikiem podatności jest również umiejętność podporządkowania się wymaganiom nauczyciela i regulaminu szkolnego oraz zdolność do harmonijnego współżycia z kolegami.

Czytaj dalej DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA CZ. II

PSYCHOLOGIA WSCHODU

Próby wypracowania usystematyzowanej koncepcji osobowości i zachowań człowieka nie powstały wraz z narodzeniem się współczesnej psychologii Zachodu. Nasza sformalizowana psychologia, licząca około stu lat, jest jedynie ostatnią wersją tych prób, które są zapewne równie stare jak historia ludzkości. Teorie osobowości omówione w innych rozdziałach tej książki są produktem europejskiej i amerykańskiej kultury i stanowią tylko jedną z gałęzi niezliczonych „psychologii”, które ludzie formułowali w różnych okresach i różnych miejscach. Jakkolwiek psychologie niektórych kultur i epok były w najlepszym razie zbiorami ludowej mądrości wkomponowanej w zrodzone z wyobraźni mity, inne ludy tworzyły teorie osobowości równie skomplikowane i podobnie jak nasze oparte na obserwacjach empirycznych.

Czytaj dalej PSYCHOLOGIA WSCHODU

Wstępne różnicowanie bodźców (stimulus prediferentatioń)

Eksperymenty mające na celu ustalenie, jaką rolę spełnia wstępny kontakt z bodźcem stosowanym w zadaniu testowym, jakkolwiek znane są pod nazwą badań nad wstępnym różnicowaniem bodźców, pozostają w ścisłym związku z przedstawionymi powyżej badaniami. W omawianych badaniach śledzi się bowiem wpływ uprzedniego kontaktu z bodźcem na łatwość tworzenia się skojarzeń między tym bodźcem a określoną reakcją, różną od reakcji, które osobnik wykonywał przy zaznajamianiu się z bodźcem. Wstępne różnicowanie bodźca zazwyczaj ułatwia kojarzenie go z reakcją.

Czytaj dalej Wstępne różnicowanie bodźców (stimulus prediferentatioń)

Kompleksy niemowlęce – ciąg dalszy

O kompleksie mówimy wtedy, gdy wpływ tych niemowlęcych doświadczeń na późniejsze zachowanie jest rozległy i wyraźny. W gruncie rzeczy zakłada się, że wszyscy ludzie mają „kompleksy” o różnym stopniu natężenia i jedynie w skrajnych przypadkach jest to coś anormalnego. W ujęciu Murraya kompleks jest to „trwały integrat (wywodzący się z jednego spośród wymienionych wyżej przyjemnych stanów), który wyznacza w sposób nieświadomy przebieg późniejszego rozwoju…” (1938, s. 363).

Czytaj dalej Kompleksy niemowlęce – ciąg dalszy

WZAJEMNY ZWIĄZEK TEORII I BADAŃ

Teoria i badania socjologiczne nie są odrębnymi obszarami. Każde z nich jest niezbędne, by powiodły się działania podejmowane bądź w jednym, bądź w drugim obszarze. Metody stosowane przez socjologów muszą być odpowiednie do teorii, jaką badają. Jeśli socjolog bada, w jaki sposób konflikty rodzinne mogą prowadzić do rozwodów, powinien wybrać metodologię, która pozwoli badanym osobom opisać ich rozumienie konfliktu i to, w jaki sposób doprowadził on do rozwodu. Dane, z jakich się korzysta, przeprowadzając np. spisy, są nieprzydatne w badaniach tego rodzaju.

Czytaj dalej WZAJEMNY ZWIĄZEK TEORII I BADAŃ

CZYNNIKI ROZWOJU

Strukturę i niektóre właściwości funkcjonalne układu nerwowego, zwłaszcza mózgu, który – jak już wiemy – jest substratem psychiki. Dla rozwoju dziecka ważna jest budowa i funkcjonowanie analizatorów, a także typ układu nerwowego, tj. siła, równowaga i ruchliwość podstawowych procesów nerwowych: pobudzenia i hamowania (szczegóły – patrz rozdz. V).

Czytaj dalej CZYNNIKI ROZWOJU

Wzrost zasobu słownictwa dzieci

Wyrazy używane przez dziecko w mowie czynnej odzwierciedlają w pewnej mierze krąg spostrzeganych, wyobrażanych i pomyślanych przez nie przedmiotów i zjawisk rzeczywistości. Z tego punktu widzenia dla psychologów interesujące jest nie tylko stwierdzenie, czy zasób słownictwa u danego dziecka jest niewielki lub obszerny w porównaniu z innymi dziećmi w tym samym wieku, lecz także analiza treści słownika, czyli jego zawartości semantycznej.

Czytaj dalej Wzrost zasobu słownictwa dzieci