Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Cechy zdolnościowe i temperamentalne – ciąg dalszy

Cattell starał się ustalić ogólne cechy osobowości przeprowadzając odrębne badania, w których dokonywał analizy czynnikowej, wykorzystując wszystkie wymienione wyżej źródła danych, przy założeniu, że gdyby z nich wszystkich wyłoniły się te same cechy źródłowe, stanowiłoby to dostatecznie silny dowód, iż cechy źródłowe są prawdziwymi funkcjonalnymi jednostkami, a nie jedynie artefaktami metody. Wyniki jakichś 20 czy 30 analiz czynnikowych przeprowadzonych przez Cattella i jego współpracowników w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci prowadzą do wniosku, że podobną strukturę czynnikową uzyskuje się z ocen zachowania i z danych kwestionariuszowych, natomiast analiza wyników testów obiektywnych przynosi na ogół czynniki raczej odmienne. Badania te objęły różne grupy wieku (dorosłych, młodzież, dzieci) i różne kraje (Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Australię, Nową Zelandię, Francję, Włochy, Niemcy, Meksyk, Brazylię, Argentynę, Indie i Japonię), tak że czynniki te prawdopodobnie odznaczają się pewną uniwersalnością. Należy zwrócić uwagę na fakt, że inni badacze stosując nieco odmienne procedury, uzyskali inne zbiory powtarzalnych czynników w dziedzinie osobowości (Guilford i Zimmerman, 1956: Norman, 1963: Comrey i Jamison, 1966), lecz jeśli nawet czynniki Cattella stanowią tylko jeden z wielu zbiorów wymiarów, jakie mogą służyć do opisu osobowości, to są one przynajmniej tym zbiorem, wokół którego zgromadzono znaczną ilość danych empirycznych.

Istotnym wyznacznikiem decydującym w znacznej mierze o wyniku analizy czynnikowej jest punkt wyjścia, czyli zmienne powierzchniowe, od których zaczyna się analizę, a Cattell kładł silny nacisk na znaczenie właściwego doboru próbek z całej sfery osobowości (personality sphere) przy rozpoczęciu badań eksploracyjnych. Cattell rozpoczął swe badania nad oceną zachowania od rozpatrzenia opracowanej przez Allporta i Odberta (1936) listy około 4500 nazw cech, zaczerpniętych z kompletnego słownika języka angielskiego. Liczbę tę zredukowano do nieco poniżej 200, grupując nazwy bliskoznaczne oraz eliminując określenia rzadko spotykane i metaforyczne. Następnie zastosowano empiryczne procedury grupowania (clustering), ustalając korelacje między tymi nazwami, i w ten sposób otrzymano 35 cech powierzchniowych. Oceny odnoszące się do tych cech stanowiły podstawę do przeprowadzenia wstępnej analizy czynnikowej danych L.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.