Cechy zdolnościowe i temperamentalne – ciąg dalszy

Cattell starał się ustalić ogólne cechy osobowości przeprowadzając odrębne badania, w których dokonywał analizy czynnikowej, wykorzystując wszystkie wymienione wyżej źródła danych, przy założeniu, że gdyby z nich wszystkich wyłoniły się te same cechy źródłowe, stanowiłoby to dostatecznie silny dowód, iż cechy źródłowe są prawdziwymi funkcjonalnymi jednostkami, a nie jedynie artefaktami metody. Wyniki jakichś 20 czy 30 analiz czynnikowych przeprowadzonych przez Cattella i jego współpracowników w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci prowadzą do wniosku, że podobną strukturę czynnikową uzyskuje się z ocen zachowania i z danych kwestionariuszowych, natomiast analiza wyników testów obiektywnych przynosi na ogół czynniki raczej odmienne. Badania te objęły różne grupy wieku (dorosłych, młodzież, dzieci) i różne kraje (Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Australię, Nową Zelandię, Francję, Włochy, Niemcy, Meksyk, Brazylię, Argentynę, Indie i Japonię), tak że czynniki te prawdopodobnie odznaczają się pewną uniwersalnością. Należy zwrócić uwagę na fakt, że inni badacze stosując nieco odmienne procedury, uzyskali inne zbiory powtarzalnych czynników w dziedzinie osobowości (Guilford i Zimmerman, 1956: Norman, 1963: Comrey i Jamison, 1966), lecz jeśli nawet czynniki Cattella stanowią tylko jeden z wielu zbiorów wymiarów, jakie mogą służyć do opisu osobowości, to są one przynajmniej tym zbiorem, wokół którego zgromadzono znaczną ilość danych empirycznych.

Istotnym wyznacznikiem decydującym w znacznej mierze o wyniku analizy czynnikowej jest punkt wyjścia, czyli zmienne powierzchniowe, od których zaczyna się analizę, a Cattell kładł silny nacisk na znaczenie właściwego doboru próbek z całej sfery osobowości (personality sphere) przy rozpoczęciu badań eksploracyjnych. Cattell rozpoczął swe badania nad oceną zachowania od rozpatrzenia opracowanej przez Allporta i Odberta (1936) listy około 4500 nazw cech, zaczerpniętych z kompletnego słownika języka angielskiego. Liczbę tę zredukowano do nieco poniżej 200, grupując nazwy bliskoznaczne oraz eliminując określenia rzadko spotykane i metaforyczne. Następnie zastosowano empiryczne procedury grupowania (clustering), ustalając korelacje między tymi nazwami, i w ten sposób otrzymano 35 cech powierzchniowych. Oceny odnoszące się do tych cech stanowiły podstawę do przeprowadzenia wstępnej analizy czynnikowej danych L.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *