Definicja osobowości

W jeszcze innych definicjach osobowość odnoszona jest do niepowtarzalnych czy indywidualnych aspektów zachowania. Oznacza ona te własności jednostki, które odróżniają ją od innych osób. Niektórzy uczeni traktowali osobowość jako istotę kondycji ludzkiej. Ich definicje wskazują, iż osobowość odnosi się do tej części człowieka, która jest dla niego jako osoby najbardziej charakterystyczna, nie tylko z tego powodu, że odróżnia go od innych, ale – co ważniejsze – ponieważ część ta konstytuuje to, czym on rzeczywiście jest. Ten typ definicji ilustruje stwierdzenie Allporta, iż „osobowość to jest to, czym naprawdę jest człowiek”. Należy to rozumieć tak, że na osobowość składa się to, co w ostatecznej analizie jest najbardziej charakterystyczne i co stanowi najgłębszą naturę człowieka.

Moglibyśmy z pożytkiem spędzić znacznie więcej czasu na zajmowaniu się problemem definiowania osobowości. Jednakże w następnych rozdziałach czytelnik zetknie się z wieloma szczegółowymi definicjami w ich właściwym kontekście. Co więcej, jesteśmy przekonani, iż żadna konkretna definicja osobowości nie może być stosowana w sposób uniwersalny. Rozumiemy przez to po prostu, iż sposób definiowania osobowości uzależniony jest całkowicie od przyjętych założeń teoretycznych. Jeśli dana teoria silnie podkreśla niepowtarzalność zachowań oraz ich ustrukturalizowany, całościowy charakter, to jest rzeczą oczywistą, że definicja osobowości będzie kładła nacisk na niepowtarzalność i strukturalny charakter osobowości. Gdy ktoś przyjął lub stworzył jakąś teorię osobowości, to jego definicja osobowości będzie ściśle wynikać istotne własności teorii osobowości z tej teorii. W związku z tym przyjmujemy, iż osobowość określona jest przez specyficzne pojęcia empiryczne, które są częścią teorii osobowości stosowanej przez obserwatora. Na osobowość składa się pewien zbiór pojęć opisowych, które charakteryzują badaną osobę w kategoriach zmiennych lub wymiarów zajmujących centralną pozycję w obrębie zastosowanej teorii.

Jeśli definicja ta wyda się czytelnikowi niezadowalająca, możemy pocieszyć go, iż na następnych stronach znajdzie wiele szczegółowych definicji osobowości. Jeżeli czytelnik przyjął już jakąś szczególną teorię, to żadnej z tych definicji nie uzna za swoją. Innymi słowy: stwierdziliśmy, że nie można zdefiniować osobowości nie uzgodniwszy najpierw, w ramach jakiego systemu teoretycznego czy układu odniesienia rozpatrywać będziemy osobowość. Gdybyśmy mieli teraz przedstawić jedną konkretną definicję osobowości, musielibyśmy pośrednio rozstrzygnąć wiele problemów teoretycznych, które mamy zamiar zbadać.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *