DOBÓR PRÓBKI I TYPOWANIE POSZCZEGÓLNYCH BADANYCH OSÓB CZ. II

Widoczne są zatem główne braki metody podłużnej i metody przekrojowej. Prawie niemożliwy jest dobór grup ludzi o znacznych różnicach wieku, którzy byliby porównywalni pod wszystkimi innymi względami, a szczególnie pod względem cech, mających znaczenie dla prowadzonych badań. Jedyną drogą dla przezwyciężenia tej trudności jest dobór ludzi w różnym wieku z punktu widzenia cechy najważniejszej dla przeprowadzanego eksperymentu, a następnie dokonywanie pomiarów różnic w zakresie innych cech. Na przykład można wybrać grupę ludzi z punktu widzenia dokładności w pracy, a następnie sprawdzać różnice, jakie istnieją między nimi w szybkości pracy. Można również postępować odwrotnie: dókonywać wyboru do badań na podstawie szybkości, a sprawdzać różnice w dokładności, albo też brać za podstawę typowania oba elementy (dokładność i szybkość) i przeprowadzać pomiary różnic w zakresie innych cech (np. zmęczenia przy pracy). Przypomnijmy, że wiek nie ma wpływu (lub ma wpływ bardzo niewielki) na taką czynność, jak wrzucanie ogniw łańcucha do Skrzynki, ale oddziałuje na tę samą czynność wówczas, gdy skrzynka jest zasłonięta i rzucający widzi ją tylko w lustrze. Gdy badania mają dotyczyć takich różnic, kłopotliwą technikę typowania można zastąpić dóborem osób na podstawie ich zdolności do wykonywania zadania podstawowego dla eksperymentu. Założenia obu metod są podobne.

Trudność sprostania ścisłym wymogom eksperymentów i doboru próbek w badaniach nad procesem starzenia się spowodowała, że badacze częściej stosują metody statystyczne, w których występuje wiele zmiennych: analizę wariancyjną i kowariancyjną oraz analizę czynnikową – ponieważ pozwalają one na uzyskanie maksymalnej ilości informacji dotyczących wielu współdziałających zmiennych. Te metody statystyczne wymagają starannego planowania eksperymentów i mogą być stosowane np. dla wyróżnienia samego upływu czasu od wpływów procesu starzenia się. Te same informacje można uzyskać za pomocą stałej kontroli zmiennych eksperymentalnych (podobnie jak się to robi przy „typowaniu” do badań wybranych osób na podstawie wieku i pomiaru cech), jednak jest to metoda trudniejsza i bardziej kosztowna. Badacz powinien prowadzić badania w taki sposób, aby eliminować wpływ czynników przypadkowych i inne źródła błę- dów i dzięki temu określać stałe czynniki. W badaniach psychologicznych nad starzeniem się znaczne indywidualne różnice mogą uczynić mniej widocznymi skutki starzenia się. Wszystkie metody stosowane przez naukowców dla „stawiania pytań Naturze”, takie jak planowanie eksperymentu, dobór próbek badanych, metody statystyczne i kontrola zmiennych powinny być wybierane tak, aby można było uzyskać trafne odpowiedzi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *