Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA CZ. II

Liczba i jakość dzieł, które osobnik wykonał w pewnym okresie swego życia, informuje również w jakimś stopniu o jego zdolności do uczenia się, jakkolwiek należy nadmienić, że liczba dzieł nie jest najlepszym źródłem informacji, a ich jakość jest bardzo trudno ocenić, nawet w przypadku, gdy w grę wchodzą prace jednego autora dotyczące tej samej dziedziny. Sprawa oczywiście jeszcze bardziej się komplikuje, gdy trzeba dokonywać oceny dzieł różnych autorów w zakresie różnych dyscyplin. Pomimo tych i wielu innych trudności niektórzy badacze próbowali ustalić, w którym roku życia człowiek tworzy najlepsze dzieła. Wyniki analizy danych biograficznych bardzo wielu sławnych ludzi często nie są całkowicie zgodne. Dorland (Szewczuk, 1959) stwierdza, że najczęściej jest to 50 rok życia. Według informacji zdobytych przez Thomdike’a, najlepsze dzieła uczonych powstały w wieku od 44 do 45 roku życia, ludzi zaś czynu – w wieku od 51 do 53 roku życia. Oswald (Szewczuk, 1959) natomiast za szczególnie uprzywilejowany okres uważa dojrzałą młodość. Badając szczegółowo rozkład dzieł stworzonych przez różnych sławnych ludzi, Ch. Biihler (1933) wyróżniła kilka typów rozkładu działalności produkcyjnej. Według autorki, najbardziej doskonała twórczość może pojawić się w każdym okresie życia. Może ona trwać niemal całe życie, albo też może zaniknąć w bardzo szybkim lub wolnym tempie. Ch. Biihler sądzi jednak, że działalność ludzka jest najbardziej zróżnicowana w okresie od 26 do 57 roku życia.

Relacje powyższe nie pozwalają w sposób jednoznaczny stwierdzić, jak kształtuje się działalność produkcyjna w różnych okresach życia i na jakie lata przypada jej szczytowy rozwój. Na pewno zależy to przede wszystkim od rodzaju wykonywanej działalności. Inaczej kształtuje się u sportowców, inaczej u ludzi związanych z twórczością malarską czy u naukowców. Niewątpliwie, działalność produkcyjna jest procesem złożonym, wymaga zatem długiego szkolenia w poznawanej dziedzinie, rozwija się ona dłużej, toteż później następuje okres tworzenia dzieł najbardziej wartościowych. Opierając się na badaniach biograficznych można również z pewnością stwierdzić, że zdolność człowieka w zakresie działalności produkcyjnej nie zmniejsza się tak szybko, jak to można by przypuszczać uwzględniając wyniki badań w zakresie pamięci, jej trwałości czy szybkości uczenia się. Po ukończeniu 40, a niekiedy i 50 roku życia człowiek może rozwijać swoje umiejętności w zakresie działalności produkcyjnej i jest zdolny do pełnowartościowej pracy twórczej. Należy nadmienić, że andragogowie zajmujący się oświatą dorosłych wyrażają przekonanie, iż osoby dorosłe dzięki silnej motywacji w uczeniu się mogą osiągać rezultaty nie gorsze niż młodzież (Wojciechowski, 1966).

PRÓBY WYJAŚNIENIA ZALEŻNOŚCI MIĘDZY EFEKTAMI UCZENIA SIĘ A WIEKIEM

Siedząc, jak zmieniają się efekty uczenia się wraz z wiekiem, napotykamy duże trudności metodyczne. Tym też prawdopodobnie tłumaczy się rozbieżności w uzyskiwanych danych, na które niejednokrotnie zwracano uwagę. Interesująca nas zależność kształtuje się bowiem pod wpływem wielkiej liczby czynników, których kontrola jest bardzo trudna, a niekiedy niemożliwa.

Analiza zależności między zdolnością do uczenia się a wiekiem jest uwarunkowana rodzajem wskaźnika stosowanego w pomiarze zdolności do uczenia się. Dotyczy to zarówno wskaźników uzyskiwanych w badaniach laboratoryjnych, jak i pozalaboratoryjnych. Tak np. zdolność do uczenia się mierzona zakresem pamięci bezpośredniej wzrasta do 15 roku życia lub nieco dłużej: mierzona szybkością uczenia się – do powyżej 20 roku: trwałością pamięci – do powyżej 24 roku: okresem zaś najbardziej intensywnej działalności produkcyjnej – do około 40 roku życia.

Niejednokrotnie sygnalizowaliśmy w naszych rozważaniach, że uzyskiwane dane zależą od rodzaju wyuczanego materiału. Jeżeli materiał był tego rodzaju, iż dawniej nabyta wiedza mogła zwiększać aktualną wiedzę, gdy w grę wchodziły znane pojęcia, zdolność do uczenia się wzrastała szybciej i utrzymywała się dłużej na tym samym poziomie oraz spadała w wolniejszym tempie. Zdolność do uczenia się czynności motorycznych, pomijając okres dojrzałości, spadała szybciej i bardziej stromo niż przy uczeniu się materiału werbalnego. Opierając się na przedstawionych wynikach możemy również przypuszczać, że jeśli w grę wchodzą czynności związane z wykonywaniem zawodu, to okres zdolności do uczenia się jest znacznie dłuższy, często osiągając swój punkt szczytowy ckoło 40 roku życia. O wielkości otrzymanych wskaźników decyduje również sposób uczenia się (uczenie zamierzone, nie zamierzone) oraz sposób ekspozycji materiału (Smirnow, 1951).

PRÓBY WYJAŚNIENIA ZALEŻNOŚCI MIĘDZY EFEKTAMI UCZENIA SIĘ A WIEKIEM CZ. II

Szczególnie dużą rolę w badaniu interesującej nas zależności odgrywa inteligencja osób badanych. Przypuszczenie takie uzasadniają prace, w których stwierdzono, że inteligencja zmienia się z wiekiem. (Wiseman, 1967: Hebb, 1949). Wskazują na to również prace, w których badano korelację między zdolnością do uczenia się a wiekiem, oraz między zdolnością do uczenia się a stopniem rozwoju umysłowego osób badanych. Z badań Jonesa (Thorndike, 1950), przeprowadzonych testem inteligencji Alpha, wynika, że najwyższe rezultaty uzyskują osoby badane w wieku 17 do 21. Mediana wyników w tym wieku wynosiła 93 punkty, w grupie zaś osób w wieku 35 do 50 lat – 84 punkty. Zachowując uzasadnioną ostrożność w interpretacji uzyskiwanych danych ze względu na badaną populację i stosowany test, możemy jednak przypuszczać, że poziom rozwoju intelektualnego wpływa na wyniki mówiące o istnieniu zależności pomiędzy zdolnością do uczenia się a wiekiem. Wpływ inteligencji jest większy w okresie dojrzałości niż w latach późniejszych (McGeoch, 1953). Częściowo wskazują na to również prace Maula (McGeoch, 1953), który badając korelację między zdolnością do uczenia się dzieci w wieku od 3 do 10 lat a ich rozwojem umysłowym stwierdził wyższą korelację między zdolnością do uczenia się a rozwojem umysłowym niż między zdolnością do uczenia się a wiekiem życia. Rolę inteligencji w rozwoju zdolności do uczenia się osób dorosłych wykazał eksperyment Gilberta (1941), w którym ubytki pamięci wskutek starzenia się były większe u osób mniej inteligentnych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.