Nowoczesna psychologia a starożytna psychologia Wschodu

Jednakże większość teoretyków osobowości nie uwzględnia nawet tego, iż istnieją takie psychologie, jak Abhidhamma. A jeśli nawet te psychologie zwróciłyby ich uwagę, to najprawdopodobniej większość teoretyków odniosłaby się z zastrzeżeniami do ich trafności pod każdym względem. Na przykład, z punktu widzenia behawiorysty, takie psychologie, jak psychologie Wschodu winny być odrzucone ze względu na swój introspekcyjny i fenomenologiczny charakter. Stanowisko behawiorystyczne zakłada, iż wewnętrzne doświadczenie nie może być badane w sposób naukowy, a zatem psychologia nie może opierać się na introspekcji. Behawioryzm od zarania wiódł walkę z titchenerowskimi introspekcjonistami, którzy przyjmowali założenia zupełnie podobne do założeń Abhidhammy, że świadomość jest bezpośrednio obserwowalna i składa się z dających się opisać elementów oraz że zadaniem psychologa jest analizowanie ich. Wyrażając stanowisko behawiorystów Watson (1913) występował z wyraźną krytyką introspekcjonistów, którym przypisywał zastępowanie „świadomością” tego, co było poprzednio określane jako dusza: „Wydaje się, że nadszedł już czas, gdy psychologia musi odrzucać wszystko to, co odnosi się do świadomości, i nie należy się dalej łudzić, że przedmiotem obserwacji psychologii są stany psychiczne” (s. 163). Antyintrospek- cyjne nastawienie z pewnością skłaniałoby behawiorystów do przeciwstawiania się wartości i zasadności psychologii Wschodu.

Od kiedy nowoczesne psychologie skierowały swą uwagę na starożytne psychologie Wschodu, uprzedzenia wobec nich, takie jakie mieli behawioryści, tracą na znaczeniu. Psychologie Wschodu wywodzą się zasadniczo z tradycji religijnych i metafizycznych, lecz opierają się również na obserwacji i bezpośrednim doświadczeniu. Psychologie Zachodu wywodzą się głównie z tradycji filozoficznych i naukowych. Każda z nich ma własną domenę i własne ograniczenia: psychologie Wschodu, podobnie jak nasze psychologie, są godnymi uznania teoriami ludzkiego zachowania. Fala zainteresowania psychologiami Wschodu wskazuje, że wreszcie zdobyły one nasze uznanie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *