METODY ODRUCHOWO-WARUNKOWE

Metody odruchowo-warunkowe stosowane w badaniach nad uczeniem się, aczkolwiek powstawały w wyniku inwencji różnych badaczy, nawiązują przede wszystkim do koncepcji pawłowowskich. Za pomocą tych metod wytwarza się związki czasowe, nazywane inaczej związkami lub odruchami warunkowymi, i bada różnorodne ich aspekty. Wytwarzanie związków warunkowych dokonuje się często przez łączenie czynników dla reakcji obojętnych (nie wywołujących jej) z czynnikami nieobojętnymi (wywołującymi reakcję). Czynnikami nieobojętnymi mogą być albo bodźce bezwarunkowe, które na zasadzie dziedziczenia lub mechanizmów wrodzonych wywołują u przedstawicieli danego gatunku określonego rodzaju reakcje, albo – utrwalone w wyniku indywidualnego doświadczenia – bodźce warunkowe. Łączenie czynników obojętnych z nieobojętnymi sprawia, że pierwsze nabierają właściwości drugich. Na przykład, sygnał świetlny, poprzedzający podawanie pokarmu, powoduje wydzielanie śliny.

Czytaj dalej METODY ODRUCHOWO-WARUNKOWE

Właściwości typu układu nerwowego dziecka

Na kształtowanie się cech indywidualności może wskazywać rozwój według określonego schematu, różne nasilenie określonych właściwości związanych z wiekiem. Jest bardzo prawdopodobne, że istnieją różne, uwarunkowane przebiegiem procesów rozwojowych typy ogólnych zdolności umysłowych.

Czytaj dalej Właściwości typu układu nerwowego dziecka

REAKCJE NA NIERÓWNE TRAKTOWANIE KATEGORII WIEKOWYCH CZ. II

Tradycyjny podział ról – kobieta w domu, mężczyzna w pracy – stał się stereotypem i wzmocnił oddzielenie obu płci. Teoria funkcjonalistów zakłada, że tradycyjny podział ról jest najbardziej skutecznym wykorzystaniem różnic biologicznych między kobietą a mężczyzną. Z drugiej strony, teoretycy konfliktu traktują stereotypy jako formę stratyfikacji społeczeństwa, która ma podłoże w czynnikach ekonomicznych.

Czytaj dalej REAKCJE NA NIERÓWNE TRAKTOWANIE KATEGORII WIEKOWYCH CZ. II

WZAJEMNY ZWIĄZEK TEORII I BADAŃ CZ. III

Choć nie wszystkie badania socjologiczne zmuszają do rozważania kwestii etycznych, część z nich stawia jednak takie wymaganie. Czy respondenci będą mieli zapewnioną anonimowość, a przynajmniej poufność? W jaki sposób zapewnić im anonimowość i poufność? Czy badanie stanowi ryzyko dla uczestników? Czy może ich zaniepokoić? Co można by zrobić, żeby zminimalizować ryzyko lub potencjalne szkody? Kwestie te należy z troską rozważyć na etapie planowania projektu badawczego. Omówimy je bardziej szczegółowo w ostatniej części tego rozdziału.

Czytaj dalej WZAJEMNY ZWIĄZEK TEORII I BADAŃ CZ. III

KANALIZACJA CZ. II

Proces, który w tej chwili opisaliśmy – to właśnie owa kanalizacja w sensie Murphy’ego. Rzecz jasna, iż można doszukiwać się pokrewieństwa tego fenomenu z tym, co potocznie nazywamy przyzwyczajeniem. W sprawę tę jednak nie będziemy bliżej wchodzić. W każdym razie, niezależnie od tego, czy kanalizacja jest pewnym procesem całkowicie swoistym, oddzielnym, czy też jest ona tylko pewną formą przyzwyczajenia, mamy tu niewątpliwie do czynienia z mechanizmem realnym o doniosłym znaczeniu.

Czytaj dalej KANALIZACJA CZ. II

Zaburzenia równowagi procesów nerwowych u dzieci – kontynuacja

Oprócz wieloobjawowych zaburzeń czynnościowych, uzewnętrzniających się m.in. w ogólnych cechach temperamentu i osobowości, spotyka się u dzieci zaburzenia ograniczające się do pewnych sfer, dziedzin życia, narządów organizmu lub sytuacji zewnętrznych. Niekiedy obserwuje się tylko nieliczne (czasem pojedyncze) objawy o charakterze wyraźnej dominanty, jak np. nerwicowe jąkanie się, wymioty, moczenie nocne, tiki, specyficzne lęki itd. Zaburzenia te w rozdziale niniejszym nie będą omówione 17.

Czytaj dalej Zaburzenia równowagi procesów nerwowych u dzieci – kontynuacja

John Watson – inicjator behawioryzmu

Inicjator behawioryzmu, John Watson, autor wpływowej pracy ogłoszonej w 1913 roku, wystąpił zdecydowanie przeciwko uznawaniu świadomości za przedmiot psychologii, odrzucając zarazem introspekcję jako metodę nienaukową. Psychologia, zdaniem Watsonaj powinna badać zachowanie człowieka, posługując się metodami obiektywnymi, a zwłaszcza dążyć do poznania zależności, jakie zachodzą między sytuacją (bodźcem, zespołem bodźców) a wywołaną przez nie reakcją. Stąd też behawioryzm nazywany jest często psychologią S – R (stimulus – response psychołogy). Wszelkie, rozważania na temat „wewnętrznych prze– żyć” człowieka uważali behawioryści za nienaukowe spekulacje.

Czytaj dalej John Watson – inicjator behawioryzmu

Metoda odroczenia wielokrotnego

Metoda odroczenia wielokrotnego została zainicjowana przez Tinkle- paugha i stosowana jest podobnie jak dwie poprzednio opisane wersje zarówno w badaniach zwierząt, jak i ludzi (Tinklepaugh, 1932). Postępowanie przy tej metodzie polega na tym, że chowa się wiele przedmiotów, a nie jeden, i po okresie odroczenia badany odnajduje je kolejno, rozpoznając pomieszczenia, w których ukryto przedmioty. Metoda ta stosowana bywa w rozmaitych wariantach. Można w niej zmieniać liczbę i rodzaj chowanych przedmiotów. Tinklepaugh posługiwał się w niektórych eksperymentach aż 16 parami pudełek, chowając przedmioty do jednego z pudełek każdej pary. Pudełka w liczbie 32 ustawione były na podłodze na obwodzie koła, pośrodku którego stał badany. W innych eksperymentach osobę badaną przeprowadzano przez szereg pomieszczeń i w jej obecności wkładano w każdym z nich przedmiot do jednego z dwu pudełek. Po okresie odroczenia badany dokonywał wyboru przechodząc kolejno przez te same pomieszczenia.

Czytaj dalej Metoda odroczenia wielokrotnego

Popełnianie przestępstw

W ostatnich dziesięciu latach zauważa się wzrost przestępczości zarówno przeciwko mieniu, jak i osobom. Co doprowadziło do owego wzrostu? Po części spowodowały to narkotyki i większa dostępność broni. Pewną rolę odgrywa tu również pogarszająca się sytuacja ekonomiczna, liczba osób bezdomnych i coraz większa akceptacja przemocy pokazywanej w mediach. Na liczbę przestępstw wpływa także klimat społeczny kraju i położenie geograficzne.

Czytaj dalej Popełnianie przestępstw

PROCESY GRUPOWE CZ. II

Pod trzecim wreszcie względem wyróżnić można konflikty fundamentalne (basie) i niefundamentalne (nonbasic). Konflikt fundamentalny toczy się wokół podstawowych norm związanych z daną sytuacją, natomiast konflikt niefundamentalny dotyczy zastosowania uzgodnionych już norm w konkretnej sytuacji. Grupowy spór co do wyboru drużyny, z którą ma być rozegrany mecz w baseball, jest przykładem konfliktu niefundamentalnego: spór o angażowanie się bądź nieangażowanie w ogóle grupy w zawody sportowe stanowi przykład konfliktu fundamentalnego.

Czytaj dalej PROCESY GRUPOWE CZ. II