CZYNNIKI ROZWOJU

Strukturę i niektóre właściwości funkcjonalne układu nerwowego, zwłaszcza mózgu, który – jak już wiemy – jest substratem psychiki. Dla rozwoju dziecka ważna jest budowa i funkcjonowanie analizatorów, a także typ układu nerwowego, tj. siła, równowaga i ruchliwość podstawowych procesów nerwowych: pobudzenia i hamowania (szczegóły – patrz rozdz. V).

Czytaj dalej CZYNNIKI ROZWOJU

Wzrost zasobu słownictwa dzieci

Wyrazy używane przez dziecko w mowie czynnej odzwierciedlają w pewnej mierze krąg spostrzeganych, wyobrażanych i pomyślanych przez nie przedmiotów i zjawisk rzeczywistości. Z tego punktu widzenia dla psychologów interesujące jest nie tylko stwierdzenie, czy zasób słownictwa u danego dziecka jest niewielki lub obszerny w porównaniu z innymi dziećmi w tym samym wieku, lecz także analiza treści słownika, czyli jego zawartości semantycznej.

Czytaj dalej Wzrost zasobu słownictwa dzieci

Natrętne wyobrażenia

Zbliżone stosunki zachodzą w przypadku natrętnych wyobrażeń. Zagadnienie to porusza J. Konorski (1969, s. 183-184) omawiając antagonizm zachodzący pomiędzy wyobrażeniami jednostkowymi a spostrzeżeniami. Jeżeli jedne i drugie są np. wzrokowe, a więc właśnie antagonistyczne, to zwykle spostrzeganie hamuje wyobrażenia. Dlatego też oglądanie filmu, jak w przykładzie Konorskiego, hamuje na ogół wpływ natrętnych wyobrażeń wzrokowych. Jeżeli jednak wyobrażenia wzrokowe dotyczą wydarzenia, które wyzwoliło silną reakcję emocjonalną i odczyn emocjonalny utrzymuje się jeszcze lub zostaje wzbudzony ponownie, to przeżywanie natrętnych wyobrażeń uniemożliwia prawidłowe spostrzeganie.

Czytaj dalej Natrętne wyobrażenia

POBYT DZIECKA Z BIAŁACZKĄ W SZPITALU

Przybywając do szpitala dziecko może być obciążone błędnymi metodami wychowawczymi stosowanymi przez rodziców. Zdarza się bowiem, że groźba szpitala, zastrzyków, staje się sposobem wyegzekwowania od dziecka oczekiwanego zachowania („Jeśli nie będziesz … to możesz zachorować, dostać zastrzyk…”). Gdy dziecko znajdzie się w szpitalu, odbiera swoją chorobę jako karę za popełnione wykroczenie. Obwinia więc siebie za swoją chorobę, jak również obarcza siebie winą za obciążenia i trudy całej rodziny wynikające z opieki nad nim. Rodzi się potrzeba wsparcia ze strony personelu medycznego, a przede wszystkim samych rodziców, by wyjaśnili dziecku, że nie ono jest winne chorobie.

Czytaj dalej POBYT DZIECKA Z BIAŁACZKĄ W SZPITALU

DOBÓR PRÓBKI I TYPOWANIE POSZCZEGÓLNYCH BADANYCH OSÓB CZ. II

Widoczne są zatem główne braki metody podłużnej i metody przekrojowej. Prawie niemożliwy jest dobór grup ludzi o znacznych różnicach wieku, którzy byliby porównywalni pod wszystkimi innymi względami, a szczególnie pod względem cech, mających znaczenie dla prowadzonych badań. Jedyną drogą dla przezwyciężenia tej trudności jest dobór ludzi w różnym wieku z punktu widzenia cechy najważniejszej dla przeprowadzanego eksperymentu, a następnie dokonywanie pomiarów różnic w zakresie innych cech. Na przykład można wybrać grupę ludzi z punktu widzenia dokładności w pracy, a następnie sprawdzać różnice, jakie istnieją między nimi w szybkości pracy. Można również postępować odwrotnie: dókonywać wyboru do badań na podstawie szybkości, a sprawdzać różnice w dokładności, albo też brać za podstawę typowania oba elementy (dokładność i szybkość) i przeprowadzać pomiary różnic w zakresie innych cech (np. zmęczenia przy pracy). Przypomnijmy, że wiek nie ma wpływu (lub ma wpływ bardzo niewielki) na taką czynność, jak wrzucanie ogniw łańcucha do Skrzynki, ale oddziałuje na tę samą czynność wówczas, gdy skrzynka jest zasłonięta i rzucający widzi ją tylko w lustrze. Gdy badania mają dotyczyć takich różnic, kłopotliwą technikę typowania można zastąpić dóborem osób na podstawie ich zdolności do wykonywania zadania podstawowego dla eksperymentu. Założenia obu metod są podobne.

Czytaj dalej DOBÓR PRÓBKI I TYPOWANIE POSZCZEGÓLNYCH BADANYCH OSÓB CZ. II

Stadia rozwoju

W ciągu pierwszych pięciu lat życia dziecko przechodzi przez kilka dynamicznie zróżnicowanych stadiów, po czym przez okres pięciu lub sześciu lat – okres latencji – dynamika staje się mniej lub bardziej ustabilizowana. Z nadejściem wieku dojrzewania dynamika rozwoju ponownie się wzmaga, a następnie stopniowo maleje, w miarę jak dorastający chłopiec czy dziewczyna wkraczają w wiek dojrzały. Według Freuda kilka pierwszych lat życia ma decydujące znaczenie dla ukształtowania osobowości.

Czytaj dalej Stadia rozwoju

Zarzuty wobec poglądów Allporta – kontynuacja

Najpoważniejszy chyba zarzut przeciw tej koncepcji dotyczy tego, że Allport nie podaje adekwatnego opisu procesu czy mechanizmu stanowiącego podstawę autonomii funkcjonalnej. Mówi on nam, że zjawisko to zachodzi, lecz nie dostarcza zadowalającego wyjaśnienia, w jaki sposób to się dzieje i dlaczego.

Czytaj dalej Zarzuty wobec poglądów Allporta – kontynuacja

Definicja osobowości

W jeszcze innych definicjach osobowość odnoszona jest do niepowtarzalnych czy indywidualnych aspektów zachowania. Oznacza ona te własności jednostki, które odróżniają ją od innych osób. Niektórzy uczeni traktowali osobowość jako istotę kondycji ludzkiej. Ich definicje wskazują, iż osobowość odnosi się do tej części człowieka, która jest dla niego jako osoby najbardziej charakterystyczna, nie tylko z tego powodu, że odróżnia go od innych, ale – co ważniejsze – ponieważ część ta konstytuuje to, czym on rzeczywiście jest. Ten typ definicji ilustruje stwierdzenie Allporta, iż „osobowość to jest to, czym naprawdę jest człowiek”. Należy to rozumieć tak, że na osobowość składa się to, co w ostatecznej analizie jest najbardziej charakterystyczne i co stanowi najgłębszą naturę człowieka.

Czytaj dalej Definicja osobowości

Typy osobowości według Abhidhamma – kontynuacja

Autor Yisuddhimaggi uznawał, że szczegół życia człowieka świadczy o jego charakterze. Ów podręcznik z V wieku daje niezwykle wyczerpujący profil zachowań charakterystycznych dla każdego typu osobowości. Osoba zmysłowa, jak opisuje, jest czarująca, uprzejma i reaguje grzecznie, gdy się do niej zwracamy. Gdy takie osoby idą spać, przygotowują swe posłania troskliwie, kładą się delikatnie i rzadko zmieniają pozycję w czasie snu. Wykonują swoje obowiązki z artyzmem: zamiatają gładko, a nawet w sposób posuwisty, pracę wykonują dokładnie. Są na ogół zręcznymi, schludnymi, starannymi i roztropnymi pracownikami. Ubierają się czysto i gustownie. Wolą jadać pożywienie o łagodnym smaku, słodkie, dogotowane i podawane wystawnie: jedzą powoli, biorąc do ust małe kawałki pożywienia i rozkoszują się ich smakiem. Gdy spostrzegają jakiś przyjemny przedmiot, przystają, by mu się przyjrzeć, przyciągają ich zalety przedmiotu – lecz nie dostrzegają jego wad. Z żalem rozstają się z takim przedmiotem. Ale negatywnymi stronami ich natury bywa pretensjonalność, kłamliwość, próżność, ciągłe niezadowolenie, lubieżność i frywolność.

Czytaj dalej Typy osobowości według Abhidhamma – kontynuacja

SKŁADOWE ELEMENTY ZDOLNOŚCI UMYSŁOWYCH CZ. II

Jako pewne można przyjąć następujące twierdzenia: a) Zdolności niespecyficzne ulegają stopniowemu obniżaniu, począwszy od okresu lat kilkunastu lub początków lat dwudziestych, b) Zdolności specyficzne stale rozwijają się z wiekiem, co najmniej do wieku średniego. c) Uzdolnienia przestrzenne uzyskują swój szczyt we wczesnych latach dojrzałych i utrzymują się bez zmian do wieku średniego, po czym gwałtownie spadają. Wpływ wieku na inne funkcje nie jest jasny, m. in. ze względu na czynnik szybkości działania, który odgrywa dużą rolę. Nie wystarczy stwierdzenie, iż przy wykonywaniu zwykłych testów, zawierających wiele czynników, występują różnice związane z wiekiem. Nie wystarczy także ocena, w jakim stopniu wpływają na nie !podstawowe zdolności umysłowe, bowiem powszechnie stosowane testy mierzą kilka czynników i oszacowanie ich względnego wpływu może być jedynie subiektywne.

Czytaj dalej SKŁADOWE ELEMENTY ZDOLNOŚCI UMYSŁOWYCH CZ. II