Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Pojęcie treści u Twardowskiego – dalszy opis

Inną interpretację pojęcia treści u Twardowskiego przedstawia Linke w pracy Grundfragen der Wahrnehmungslehre 10. Według Linkego pojęcie treści Twardowskiego równoznaczne jest z pojęciem „przedstawienia obiektywnego” w sensie Bolzany. Do tego utożsamienia pewną rękojmię daje sam Twardowski, pisząc: „Zamiast wyrażenia «treść przedstawienia» używa Bolzano określenia «przedstawienie obiektywne», «’przedstawienie samo w sobie» i odróżnia od tego z jednej strony przedmiot, z drugiej – przedstawienie «posiadane» lub «’subiektywne», przez co rozumie psychiczny akt przedstawiania sobie czegoś”u. Dokonanie tego utożsamienia wydaje się jednak nieuzasadnione. Jako argument zacytujemy odpowiednie fragmenty z Wissenschajtslehre Bolzany, w których autor wyjaśnia treść pojęcia „przedstawienie samo w sobie” przeciwstawiając je – zgodnie z tym, co twierdzi Twardowski – przedstawieniu subiektywnemu. „Gdy coś widzimy, słyszymy, odczuwamy, gdy postrzegamy coś zmysłem zewnętrznym lub wewnętrznym, również gdy sobie coś wyobrażamy lub myślimy, nie sądząc jednak, ani niczego nie domniemując, to każdorazowo można powiedzieć, że sobie coś przedstawiamy. Przedstawienie w tym sensie jest ogólną nazwą dla zjawisk w naszym umyśle, których szczególne odmiany określamy jako widzenie, słyszenie, czucie, postrzeganie, wyobrażanie sobie, itp. – o ile te nie są sądami czy mniemaniami. Każde przedstawienie w tym sensie zakłada podmiot, w którym zachodzi. Dlatego też przedstawienie to nazywam subiektywnym czy posiadanym. Przedstawienie subiektywne jest czymś rzeczywistym i w czasie gdy podmiot je sobie przedstawia, posiada ono byt rzeczywisty. Natomiast przez przedstawienie samo w sobie nie rozumiem niczego rzeczywistego. Stanowi ono materiał (Sto/f) przedstawień subiektywnych. Przedstawieniu obiektywnemu nie .potrzeba podmiotu, który mógłby je sobie przedstawiać: nie istnieje ono wprawdzie realnie, ale jakoś jest, jako pewne coś, nawet jeśli żadna istota rozurnna owego czegoś nie ujmuje. Wskutek tego, że dwie lub trzy istoty rozumne myślą sobie to przedstawienie – nie zwielokrotnia się ono, jak to się dzieje z odpowiadającym temu przedstawieniu przedstawieniem subiektywnym. Dlatego też nazywam to przedstawienie obiektywnym. Przedstawienie obiektywne wyrażone jakimkolwiek słowem, o ile słowo to jest jednoznaczne – jest jedno. Natomiast wiele jest przedstawień subiektywnych, które słowo to wzbudza. Istnieją wreszcie przedstawienia obiektywne, których nikt z ludzi nie posiada w swoim umyśle, jak np. liczba winogron, które ostatniego lata dojrzały w Italii […] Przez przedstawienie samo w sobie nie mam na myśli przedmiotu przedstawienia” 12. To, co Twardowski nazywa „treścią przedstawienia”, nie może być utożsamione z przedstawieniem samym w sobie Bdl- zany, ponieważ, po pierwsze – treść przedstawienia jest elementem życia psychicznego, natomiast przedstawianie samo w sobie nie jest niczyim pomyśleniem, stanowi natomiast materiał przedstawień subiektywnych. Po drugie, treści psychicznych, związanych z przedstawieniem sobie jakiejś nazwy jest tyle, ilu jest osobników przedstawiających sobie przedmiot ową nazwą oznaczony. Po trzecie wreszcie, treść aktu stanowi wraz z nim całość, nie istnieje samodzielnie, w przeciwieństwie do przedstawienia samego w sobie.

Z wyżej wymienionych powodów nie można więc zgodzić się z Linkem i utożsamić „treści przedstawienia” w sensie Twardowskiego z bolzanowskimi „Vorstellungen an sich”. Bolzano ma w tym wypadku na myśli to, co Husserl w Badaniach logicznych określi jako „ideale Bedeutung” – znaczenie idealne. Jego istnienie stanowi warunek jednoznaczności słów, a zatem i rozumienia się ludzi, którzy za ipomocą różnych numerycznie treści myślą „myśl tę samą”. Rozumienie możliwe jest dzięki temu, że treści owe, różne u różnych osobników, czerpią swój materiał z jedności (bolzanowskiego) znaczenia. Takiej koncepcji znaczenia Twardowski jednak nie może zaakceptować.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.