Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Praca Skinnera – ciąg dalszy

Niezależnie od swej umiejętności oddziaływania (i rozwścieczania!) za pomocą słowa pisanego Skinner wywiera znaczny wpływ na psychologię za pośrednictwem wielu utalentowanych uczniów, którzy kontynuują i rozwijają jego prace. Najbardziej znani wśród nich to: Nathan H. Azrin, Donald S. Blough, William K. Estes, Norman Guttman, Richard J. Herrnstein, Ogden R. Lindsley, William H. Morse i Herbert Terrace.

Co możemy ogólnie powiedzieć o stanowisku Skinnera i charakterystycznych cechach tego stanowiska? Po pierwsze, trudno byłoby znaleźć teoretyka, który mniej chętnie występowałby w tej roli niż Skinner. Pomimo swego ogromnego wpływu teoretycznego do niedawna kwestionował on wkład teorii w rozwój nauki i uważał własną pracę za przykład światłego i systematycznego empiryzmu, który funkcjonuje bez wywodów teoretycznych. Stale przeciwstawiał się wszelkim próbom wypełniania luki między obserwowanymi zjawiskami za pomocą zmiennych wywnioskowanych czy hipotetycznych. Dążył do tego, by ustalać prawa zachowania, nie odwołując się do żadnych „fikcji wyjaśniających”. Dobrą ilustracją tego punktu widzenia są zwłaszcza dwa artykuły: Are théories of learning necessary? (1950 – Czy teorie uczenia są niezbędne?) oraz A case history in scientific method (1956 – Historia przypadku w metodzie naukowej).

Można także zauważyć, że teoria ta oparta jest w większym stopniu na badaniach laboratoryjnych niż jakakolwiek inna teoria omawiana w niniejszej książce. Skinner wyprowadza swe zasady z wyników ścisłych eksperymentów i wykazuje więcej szacunku dla dobrze kontrolowanych danych niż którykolwiek z teoretyków zajmujących się podobną problematyką. Łatwo jest stwierdzić, że nagrody mają coś wspólnego z uczeniem się, i nie nastręcza szczególnych trudności wielokrotne wykazanie w starannie kontrolowanych warunkach, że dotyczy to wielu różnych sytuacji. Czym innym jest jednak dokładne ustalenie wysoce regularnych zależności między poszczególnymi rozkładami wzmocnień a starannie określonymi miarami reakcji. W swych badaniach nad rozkładami wzmacniania Skinner dokonał tego, uzyskując wyniki, które pod względem regularności i dokładności mogą rywalizować z wynikami każdego przedstawiciela nauk fizycznych. Wykazał on, że poszczególne rozkłady wzmacniania wywołują charakterystyczne i wysoce powtarzalne zmiany w tempie reagowania, zarówno w okresie podtrzymywania reakcji, jak i w okresie jej wygaszania.

Skinner różni się znacznie od przeciętnego psychologa eksperymentalnego tym, że interesuje się indywidualną osobą badaną. Wyniki swych eksperymentów przedstawia z reguły w postaci indywidualnych zapisów reakcji. Nie wystaczy to, że jego badania przynoszą wyniki przeciętne, które zgadzają się z oczekiwaniami i przyszłymi obserwacjami. Prawo czy równanie dotyczące zachowania muszą stosować się do każdej osoby badanej obserwowanej w odpowiednich warunkach. Ta dbałość o możność indywidualnego zastosowania każdego stwierdzenia czy prawa jest szczególnie wartościowa w dyscyplinie, w której badacz często nie wychodzi poza dane grupowe i nie próbuje przekonać się, czy wielu jest indywidualnych badanych (i czy w ogóle są tacy), których zachowanie jest zgodne z uogólnieniami dotyczącymi grupy.

Podczas gdy wielu psychologów koncentrowało się na reakcjach, które występują głównie pod kontrolą bodźców (na przykład na odruchach), Skinner zajął się raczej reakcjami wytwarzanymi (emitowanymi) niż wywołanymi. Ten nacisk na zachowania sprawcze (operants) a nie na zachowania reaktywne (respondents) – zgodnie z terminologią Skinnera – stanowi następną specyficzną cechę jego podejścia do badania zachowania. Jest on także przekonany, że psychologia powinna koncentrować się na prostych zjawiskach z zakresu zachowania, zanim podejmie próby zrozumienia i przewidywania zjawisk złożonych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.