Reakcje wegetatywne i ruchowe

W metodach odruchowo-warunkowych najbardziej specyficzne dla człowieka jest badanie elektywnej irradiacji, czyli promieniowania wybiórczego. Chodzi tu o związki między układami sygnałów6 badane w ten sposób, że bodźce konkretne, na które wytworzono odruchy warunkowe, zastępowane’są odpowiednikami słownymi. Wytwarza się również odruchy na bodźce słowne, a później bodźce te zastępuje się odpowiednikami konkretnymi. Badania te dostarczają informacji na temat związków między pierwszym a drugim układem sygnałów u osobnika. Ich analiza i interpretacja wymaga jednak dużego doświadczenia i ostrożności. Niekiedy przy zupełnie prawidłowych stosunkach między obydwoma układami nie uzyskuje się reakcji warunkowych w przypadku stosowania odpowiedników bodźców, następuje bowiem odróżnicowanie bodźca konkretnego od jego oznaczenia słownego. Potrzebne jest wówczas specjalne ustawienie eksperymentu, aby zlikwidować ten efekt.

W toku badania (niezależnie od celu szczegółowego) rejestruje się z uwzględnieniem czasu wszystkie bodźce, którymi działa się na osobnika, i jego reakcje. Dwa wskaźniki reakcji rozpatrywane są najczęściej: siła (inaczej – wielkość) oraz okres utajenia.

Reakcje, które najczęściej są przedmiotem pomiaru w badaniach odruchowo-warunkowych, można podzielić na wegetatywne i ruchowe. Podział ten jest o tyle użyteczny, że większość reakcji wegetatywnych – w odróżnieniu od licznych reakcji ruchowych – nie podlega kontroli osobnika.

Przez okres utajenia rozumie się odstęp czasu, jaki upływa od rozpoczęcia działania bodźca do początku wystąpienia reakcji. Koncepcję dwu układów sygnałów stworzył I. P. Pawłów (1951) rozumiejąc przez pierwszy układ system bodźców i reakcji wspólny człowiekowi i zwierzęciu, przez układ drugi – właściwy tylko ludziom system bodźców i reakcji słownych.

Zależnie od celu badania lepiej jest posłużyć się reakcjami jednego lub drugiego rodzaju, istotne jest więc dokonanie wyboru metody (Jus, 1957). Stosownie do tego, że wytwarzanie nowych związków czasowych dokonuje się na podłożu odruchów bezwarunkowych i warunkowych, wśród metod odruchowo-warunkowych można wyodrębnić metody bezwarunko- wo-warunkowe i warunkowo-warunkowe. W pierwszych czynnik obojętny łączony jest zawsze z bodźcem bezwarunkowym, w drugich – z bodźcem warunkowym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *