Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

RELATYWIZM KULTUROWY I ETNOCENTRYZM

Różnorodność praktyk kulturowych wśród społeczeństw i w obrębie tego samego społeczeństwa sugeruje, że nie istnieje pojedynczy, „najlepszy” wzorzec kulturowy. Wniosek ten stał się podstawą relatywizmu kulturowego – hipotezy zakładającej, że żadna praktyka kulturowa nie jest wewnętrznie zła lub dobra: każdą należy rozumieć w kontekście jej miejsca w większej konfiguracji kulturowej.

Ta perspektywa doprowadziła obserwatorów do powstrzymywania się od ocen i wydawania sądów na temat nie znanych praktyk. Jednocześnie wzmogła tolerancję, a nawet szacunek dla stylów kulturowych, które mogą wydawać się dziwne czy „nienaturalne”. Ludzie mają skłonność do oceniania zwyczajów, praktyk i zachowań innych pod kątem wyznawanych przez siebie wartości: często wypowiada się takie oceny tonem wyższości moralnej o wyraźnym zabarwieniu emocjonalnym. Relatywizm kulturowy chroni przed takimi ocenami.

Czy relatywizm kulturowy oznacza zatem, że „wszystko uchodzi” i że nie istnieją żadne, absolutne standardy? Czy oznacza zgodę na zabijanie dzieci (stosowane często jako mechanizm kontroli narodzin) lub przemoc wobec grup mniejszościowych? Socjologia – jako dyscyplina naukowa – nie znajduje łatwych odpowiedzi na te pytania. Socjologowie – jako jednostki – w większości, jeśli nie wszyscy, odżegnują się od popierania takich praktyk. Próbują jednak oddzielić własne preferencje i opinie moralne od profesjonalnych wysiłków, by zanalizować przyczyny i konsekwencje szczególnych praktyk kulturowych. Przyjęcie postawy relatywizmu kulturowego zachęca do większego obiektywizmu w spojrzeniu na własne społeczeństwo i jego praktyki kulturowe. Zapewnia stosowny dystans, z którego można obserwować kontekst własnego życia.

Przeciwieństwem relatywizmu kulturowego jest etnocentryzm – tendencja do traktowania własnej kultury jako moralnie wyższej od innych kultur, a co za tym idzie, do oceniania innych kultur według własnych standardów. Etnocentryk przyjmuje, że tylko jego społeczeństwo postępuje właściwie (np. hasło: „Ameryka: kochaj albo rzuć”). Obserwator etnocentryczny ma skłonność do postrzegania praktyk innych kultur czy subkultur jako dewiacji: nie bierze pod uwagę istnienia różnic.

Postawa etnocentryczna jest łatwiejsza do zrozumienia w społeczeństwach stosunkowo jednorodnych, tradycyjnych i odizolowanych. W takich społeczeństwach nie dochodzi na ogół do kontaktów z odmiennymi praktykami kulturowymi, nie ma więc możliwości przekonania się o ich przydatności i znaczeniu dla kultury, w której występują. Kiedy członkowie takiego społeczeństwa stykają się z odmiennością, nie mają odpowiednich doświadczeń, by zaniechać własnych sądów i ocen i widzieć to na płaszczyźnie różnorodności, a nie dobra czy zła.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.