Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Techniki modyfikacji zachowania – ciąg dalszy

Jedną z metod eliminacji tego rodzaju działania jest desensibilizacja18. Podobnie jak wszystkie inne metody inżynierii behawiorystycznej opiera się ona na przekonaniu, że skoro niepożądane reakcje powstały w wyniku uczenia się, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby ich oduczyć i wyeliminować. Desensibilizacja została opracowana przez Wol- pego: składa się ona z trzech etapów.

Na pierwszym z nich psycholog lub pedagog próbują poznać bodźce i sytuacje, które wywołują lęk, u Desensibilizacja nazywa się również metodą odczulania lub metodą uniewrażliwiania. Por. S. Kratochvil, Psychoterapia. Kierunki, metody, badania, Warszawa 1974, oraz. V. Meyer, E. S. Chesser, Terapia behawioralna, Warszawa 1973. agresję lub wrogość. Sprawa nie polega jednak tylko na tym, aby je dokładnie określić, ale przede wszystkim na tym, żeby zbadać relacje istniejące między rodzajem bodźca a siłą reakcji lękowej. Ideałem jest ułożenie hierarchicznej listy bodźców, która zaczyna się od bodźców najsłabszych, a kończy na bodźcach najsilniejszych. Przyjmijmy, że człowiek boi się panicznie węży. W tym przypadku lista taka może wyglądać następująco: 1) rozmowa o wężach: 2) obrazki, na których znajdują się węże: 3) oglądanie węża na ekranie telewizora: 4) obserwacja prawdziwego węża w ZOO: 5) zabawa z wężem. Im niżej w hierarchii znajduje się dany bodziec, tym bardziej jest on lękotwórczy. Ustalenie takiej hierarchicznej listy jest z reguły podstawowym warunkiem uniewrażliwiania (odczulania).

Na drugim etapie badacz poszukuje określonych sytuacji, które mają wartość nagradzającą i które mogą zneutralizować reakcję lękową. W dalszym ciągu będę je nazywał sytuacjami neutralizującymi. Aby wyeliminować lęk, muszą one być dostatecznie silne. W wielu najprostszych warunkach konstruuje się sytuację relaksacyjną, zwaną r e- laksacją. Relaksacja polega na ćwiczeniu mięśni. Kolejno człowiek uczy się sztuki rozluźnienia mięśni ramienia, przedramienia, palców, głowy, brzucha, klatki piersiowej itp. Trening relaksacyjny trwa od kilku do kilkunastu posiedzeń. Nie ulega wątpliwości, że pełne rozluźnienie mięśni i zredukowanie napięcia daje człowiekowi satysfakcję. Poza relaksacją stosuje się również inne sytuacje neutralizujące, takie jak ciekawą zabawę, wyszukane pożywienie czy określone środki farmakologiczne.

Na etapie trzecim następuje właściwa desensibili- zacja. Psycholog lub pedagog zestawiają bodźce lękotwórcze z sytuacjami neutralizującymi. W warunkach pełnej relaksacji podaje się najpierw najsłabszy bodziec lękotwórczy. (W przykładzie z unikaniem wężów może nim być słowo „wąż”.) Gdy po pewnym czasie bodziec ten przestaje wywoływać lęk, badacz eksponuje podniety coraz silniejsze. Dzięki temu można całkowicie uniewrażliwić (odczulić) człowieka na bodźce lękotwórcze, na przykład na węże. Pełna relaksacja wpływa pozytywnie na modyfikację niepożądanych reakcji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.