Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

TEORIE RUCHÓW SPOŁECZNYCH CZ. II

TEORIA NAPIĘCIA STRUKTURALNEGO. Teoria napięcia strukturalnego Smelsera (1962) głosi, że o narastaniu ruchu społecznego decyduje sześć czynników. Im więcej tych czynników oddziałuje równocześnie, tym większe jest prawdopodobieństwo, że ruch będzie się rozwijał.

O gotowości strukturalnej mówi się wówczas, gdy istniejące wzory życia społecznego wywołują znaczące problemy społeczne. Powstanie ruchu eko- logicznego wiązało się z zagrożeniem środowiska i wpływem tego stanu rzeczy na życie ludzkie.

Napięcie strukturalne to ogólny stan społeczeństwa, wywołany pojawiającymi się w jego obrębie konkretnymi napięciami, które mogą być rezultatem poszczególnych typów konfliktów w danym społeczeństwie. Na przykład: ruch praw obywatelskich rozwinął się na skutek wzrostu napięć na tle rasowym na południu Stanów Zjednoczonych.

O przekształceniu chaotycznych działań niezadowolonych jednostek w ruch społeczny może zadecydować tworzenie i rozpowszechnianie informacji wyjaśniających źródła problemów społecznych i konkretne programy ich rozwiązywania. Ruch pacyfistyczny lat sześćdziesiątych przedstawił polityczne analizy skutków powszechnej mobilizacji i eskalacji wojny w Wietnamie: opracował także strategię masowych demonstracji i zapoznał z jej założeniami znaczną część młodzieży uniwersyteckiej.

Na decyzję jednostki o udziale w działaniach zbiorowych mogą wpływać czynniki inicjujące. Nawet jeśli ludzie dostrzegają pewien problem i rozważają podjęcie jakichś działań, potrzebne jest jakieś dramatyczne wydarzenie, aby ich decyzja się skrystalizowała. Odmowa Rosy Park zajęcia miejsca w tylnej części autobusu w Montgomery w stanie Alabama była właśnie takim wydarzeniem, które zainicjowało rozwój ruchu praw obywatelskich.

Aby ruch społeczny mógł się prężnie rozwijać, konieczna jest mobilizacja do działania. Ta ciężka i często niewdzięczna praca obejmuje gromadzenie funduszów, prowadzenie korespondencji, rozmów telefonicznych i organizowanie wieców i zebrań.

Do rozwoju ruchu społecznego przyczynia się brak kontroli społecznej. Z drugiej strony, silne represje mogą ruch zdławić lub przynajmniej osłabić na jakiś czas jego zasięg i wpływy. Tak się stało w przypadku aresztowania przez rząd Republiki Południowej Afryki przywódcy Afrykańskiego Kongresu Narodowego – Nelsona Mandeli.

Teorię napięcia strukturalnego Smelsera wykorzystuje się również do wyjaśniania innych form zachowań zbiorowych, takich jak gromadzenie się tłumu. Teorię tę krytykowano za pominięcie analizy roli zasobów niezbędnych do funkcjonowania ruchów społecznych (patrz poniżej).

TEORIA MOBILIZACJI ZASOBÓW. Teoria ta, stworzona przez McCarthy’ego i Zalda (1977), wypełnia luki zauważone w kilku innych teoriach. Głosi ona, że ruchy społeczne powstają jako reakcja na upośledzenie i napięcie strukturalne jedynie wtedy, gdy zasoby niezbędne do podtrzymania tych ruchów są dostępne, dobrze zorganizowane i efektywnie wykorzystane. Zasoby, o których mowa, to pieniądze, pomieszczenia biurowe, środki komunikacji, kontakty oraz ludzie gotowi do wykonywania koniecznych prac. Większość tych zasobów pozyskiwana jest od ludzi, którzy nie są bezpośrednimi uczestnikami ruchu społecznego.

Teoria mobilizacji zasobów jest powszechnie akceptowana jako model powstawania i funkcjonowania ruchów społecznych. Jest jednak krytykowana za nacisk, jaki kładzie na pomoc „z zewnątrz”. Morris (1981) wykazał, na przykład, że ruch praw obywatelskich wśród czarnych Amerykanów w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych był finansowany głównie przez ich własne społeczności, zwłaszcza kościoły.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.