Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Twardowskiego teoria pojęć

Zależność wzajemna przedstawień i sądów w życiu umysłowym: § 2. Charakter i rodzaje wyobrażeń. Uznanie istnienia wyobrażeń abstrakcyjnych konsekwencją fałszywego poglądu na abstrakcje: § . Granica wyobrażalności: § 4. Sądy przedstawione – istotą pojąć. Psychologiczny i logiczny aspekt teorii pojąć: § 5. Teoria pojąć Twardowskiego a fikcjonalizm Vaihingera § 1. W brentanowskim podziale zjawisk psychicznych przedstawienia zajmują miejsce podstawowe: aby coś w sądzie przyjąć lub odrzucić – trzeba owo coś najpierw sobie przedstawić. Nie możemy sądzić o przedmiotach, których sobie w żaden sposób przedtem nie przedstawiliśmy, ani też pragnąć tych, o których nie mamy wyobrażenia ani pojęcia. Rola podstawowa przedstawień uobecniających przedmioty następnie osądzane nie implikuje jednak, by sądy jako zjawiska psychiczne redukowały się do przedstawień, np. do ich kombinacji. W koncepcji brentanowskiej, którą przyjmuje Twardowski, sądy są zjawiskami sui gene- ris nieredukowalnymi do przedstawień, ujętymi w sposób odmienny niż miało to miejsce w logice tradycyjnej. Fundamentalny charakter przedstawień dla życia umysłowego polega na tym, iż w nich przedmiot zostaje uobecniony, unaoczniony, podlega prezentacji. Z drugiej jednak strony, jak pokaże poniżej przeprowadzona analiza pojęć, istotny składnik przedstawień stanowią sądy – nie autentyczne, lecz przedstawione, wszystkie bowiem elementy przedstawień muszą być czymś przedstawionym. Dlatego też w innym rozumieniu fundamentalności (nie pierwszeństwa, lecz ważności) zasadnicza rola w życiu umysłowym przypada właśnie sądom. Zasługa logiki brentanowskiej leży między innymi w przewartościowaniu dotychczasowego poglądu na wzajemny stosunek przedstawień i sądów. Tradycyjna koncepcja sądu, widząc w nim nie tyle zjawisko swoiste, co kombinację pojęć, uznawała pojęcia za najważniejszy czynnik życia psychicznego, natomiast logika brentanowska doceniając znaczenie przedstawień uobecniających nam przedmioty, które mają być sądzone, nie redukuje sądu do pojęć – a to na podstawie dowodu, iż stanowią one zjawisko całkowicie odrębne i swoiste. Analizy brentanowskiej teorii sądu, przejętej przez Twardowskiego, dokonamy w rozdziale IX.

Podczas gdy niewątpliwym osiągnięciem Brentany jest jego nowa w stosunku do tradycyjnej koncepcja sądu, zasługą Twardowskiego jest ukazanie istotnej roli sądów przedstawionych w budowie pojęć. Twardowski udowadnia, że wprawdzie nie można sądzić czegoś, czego byśmy sobie przedtem nie uprzytomnili w przedstawieniu, to jednak z drugiej strony, w samych pojęciach, stanowiących rodzaj przedstawień, napotykamy na sądy przedstawione. Różny od tradycyjnego sposób pojmowania sądów, uwalniający je od związków z kombinacjami przedstawień, każe rozpatrywać sądy niezależnie od przedstawień, a ze względu na istotną rolę sądów przedstawionych w pojęciach – nawet wyróżnić sądy, stawiając je w porządku ważności przed pojęciami. Uznając idiogeniczną koncepcję sądu oraz teorię pojęć podkreślającą istotną rolę sądów przedstawionych, pozostaniemy jednak w ana- lizie problematyki pojęć i sądów przy kolejności tradycyjnej, uzasadniając ten wybór myślą logików z Port Royal: „Ponieważ wszystko, co jest poza nami, poznać można tylko za pośrednictwem idei, które są w nas, rozważania poświęcone naszym ideom stanowią może najważniejszy dział logiki, gdyż jest to podstawa wszystkiego innego” h

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.