Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Zachowanie związane z przynależnością do grupy

Na doniosłe znaczenie determinantów zachowania związanych z przynależnością do grupy zwracają uwagę przede wszystkim te teorie, które znajdują się pod silnym wpływem socjologii i antropologii. Jako przykład mogą tu służyć stanowiska Adlera, Eriksona, Fromma, Homey, Lewina i Sullivana. Jest całkiem naturalne, że ci teoretycy, którzy podkreślają rolę „pola”, w jakim zachodzi zachowanie, wykazują także zainteresowanie grupami społecznymi, do których należy jednostka. Zgodny z tym jest fakt, że wszystkich wyżej wymienionych autorów, z wyjątkiem Millera i Dollarda, można uważać za teoretyków pola. Żaden z omówionych przez nas twórców teorii nie sądzi, że czynniki związane z przynależnością do grupy są nieważne, aczkolwiek Allport, Angyal, Binswanger, Boss, Goldstein, Jung, Sheldon i Skinner nie koncentrują się na tych czynnikach. Ogólnie biorąc, wydaje się, że wśród teoretyków osobowości występuje rosnąca tendencja do zajmowania się w sposób konkretny kontekstem społeczno-kulturowym, w jakim zachodzi zachowanie.

Zauważyliśmy, że teoretycy osobowości zazwyczaj starają się o to, by ich teorie były w pewien sposób zakotwiczone interdyscyplinarnie. Większość tych starań koncentruje się na możliwości wzajemnego przenikania się pojęć psychologicznych ze stwierdzeniami i pojęciami nauk biologicznych. Przykładem tej tendencji są teorie Allporta, Freuda, Goldsteina, Junga, Murraya i Sheldona. Skinner i egzystencjaliści są chyba najbardziej zdecydowani dążyć do rozwijania teorii na poziomie czysto psychologicznym. Żaden z omówionych przez nas teoretyków osobowości, może z wyjątkiem Lewina, nie wydaje się nastawiony przede wszystkim na powiązanie swych koncepcji z antropologią i socjologią. Jednakże Dollard i Miller, Freud oraz Murray przejawiają jednakowe zainteresowanie ustanowieniem więzi teoretycznych zarówno z biologią, jak i z naukami społecznymi, Erikson zaś zabiega szczególnie o powiązanie swej teorii z dziedziną historii. Nie ulega więc wątpliwości, że teoretycy osobowości jako grupa są bardziej nastawieni na nauki biologiczne niż społeczne. Istnieją jednak pewne dane świadczące o wzroście zainteresowania stwierdzeniami i teoriami socjologii i antropologii.

Złożoność mechanizmów, którymi posługują się teoretycy osobowości

Różnorodność i wielość motywów u ludzi jest uznawana w pełni w teoriach Allporta, Cattella, Lewina i Murraya. Każda z nich silnie akcentuje fakt, że zachowanie można zrozumieć tylko przez identyfikowanie i badanie dużej liczby zmiennych motywacyjnych. Teorie Cattella oraz Murraya stanowią jedyne próby szczegółowego przełożenia tej wielości na zbiór określonych zmiennych. Adler, Angyal, Binswanger, Boss, Erikson, Freud, Fromm, Goldstein, Horney, Rogers, Sheldon i Skinner zdają się preferować badanie zachowania ludzkiego przy zastosowaniu znacznie bardziej ograniczonego zbioru pojęć motywacyjnych. Tak więc chociaż wszyscy teoretycy osobowości interesują się szczegółowo procesem motywacyjnym, to jednak dzielą się na tych, którzy zdecydowali się ujmować motywację w kategoriach stosunkowo małej liczby zmiennych, oraz tych, którzy uważają bardzo dużą liczbę takich zmiennych za niezbędną.

Cechą analogiczną do wielości motywów jest złożoność mechanizmów, na które powołują się różni teoretycy w celu wyjaśnienia zachowania ludzkiego. Na krańcu odpowiadającym największej złożoności znajdują się teorie: Cattella, Freuda, Junga i Murraya: na drugim krańcu teorie najoszczędniejsze pod tym względem: Adlera, Binswangera i Bossa, Goldsteina, Horney, Rogersa i Skinnera. Zarówno Adler, jak i Horney przyjmują twórcze ja za nadrzędną zasadę osobowości. Dla Goldsteina jest nią samorealizacja, dla Binswangera i Bossa bycie-w-świecie, dla Rogersa organizm, a dla Skinnera wzmocnienie. Pozostałe teorie znajdują się gdzieś pomiędzy tymi ekstremami złożoności i prostoty.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.