Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

ZASADA KUMULATYWNYCH KORZYŚCI CZ. II

Zanalizowaliśmy kilka różnych teoretycznych ujęć stratyfikacji. Według funkcjonalistów, m.in. Dauisa i Moore’a, dobra społeczne będą zawsze rozdzielane nierówno, ponieważ społeczeństwo musi umieścić na głównych pozycjach jednostki o niezbędnych umiejętnościach i przygotowaniu. Jakaś forma stratyfikacji społecznej jest nieunikniona i społecznie niezbędna. Teoretycy konfliktu zakładają istnienie tylko dwóch podstawowych klas społecznych: tych, którzy posiadają środki produkcji, i tych, którzy ich nie posiadają. Członkowie pierwszej grupy kontrolują społeczeństwo i rozdzielają jego dobra z korzyścią dla siebie. Przedstawiliśmy uwagi krytyczne pod adresem obu teorii i opisaliśmy wielowymiarową koncepcję Webera, który zakłada istnienie trzech podstaw stratyfikacji społecznej – ekonomicznej (majątek), społecznej (prestiż) i politycznej (dostęp do władzy). Sfery te powinny być brane pod uwagę w każdej analizie stratyfikacji. Gerhard i Jean Lenski przeprowadzili próbę syntezy poglądów funkcjonalistycznych i teorii konfliktu. Utrzymują oni, że stratyfikację należy badać pod kątem ewolucji społecznej. Sądzą, że pewien stopień stratyfikacji jest nieunikniony we wszystkich społeczeństwach, ale forma i rozmiar rozwarstwienia zależą od natury samego społeczeństwa.

Instytucje społeczne służą, ogólnie rzecz biorąc, utrzymaniu istniejącego systemu stratyfikacji. Ekonomia jest jedną z głównych podstaw stratyfikacji. Nierówno podzielone dobra społeczne są często przekazywane kolejnym pokoleniom przez rodzinę. W tym znaczeniu ekonomia i rodzina współpracują. Rodziny powielają system stratyfikacji przez socjalizację dzieci polegającą na nauczeniu ich odpowiednich wartości i postaw oraz przygotowaniu do określonych zawodów. Religia i ideologia wspomagają istniejący system, co w szczególności dotyczy systemu kastowego. Porządek polityczny często jest pod wpływem porządku ekonomicznego, wykorzystuje prawodawstwo czy środki przymusu państwa do utrzymania systemu stratyfikacji.

Istniejący system stratyfikacji społecznej wspomagają nie tylko instytucje społeczne, ale i pewne społeczne procesy. Omówiliśmy dwa przykłady takich procesów. Jednostki zagrażające systemowi – szczególnie przywódców opozycji – kooptuje się, czyli dopuszcza w obręb systemu w sposób, który daje im samym korzyść i osłabia ich opozycję wobec systemu. Innym procesem jest zasada kumulacji korzyści, którą Merton nazwał „efektem Mateusza”. Ci, którzy korzystają ze stratyfikacji, potrafią pomnożyć to w taki sposób, by korzyść była jeszcze większa: automatycznie pogłębia to dysproporcje w rozdziale dóbr społecznych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.