Dobry psycholog z Gdynii. Fachowa pomoc psychologiczna. Sprawdź sam!

Zjawisko przesądu

Teoria ta, jakkolwiek nie można nią wytłumaczyć w całości Zja‘wiska przesądu, zawiera w sobie niewątpliwie pewne ziarna prawdy. .Kultura Współczesna istotnie zmusza każdego człowieka do pewnych wyrzeczeń i poświęceń, które – jakkolwiek w pewien sposób zostały przezwyciężone i usunięte z pola świadomości – pozostawiają pewien osad stłumionego proteistu i niechęci, ,który łatwo wyładować się może przy odpowiednich okazjach. Wchodzą tu jednak z regufly jeszcze pewne czynniki dodatkowe, na które ciekawe światło rzuca znana , teoria „kozła ofiarnego”1. Teoria ta w jej klasycznej postaci twierdzi, iż człowiek szuka ujścia dla swojej niechęci na takim przedmiocie, od którego spodziewa isię najmniejszego oporu. Dotknięty czymś i podrażniony wyładowuje swoją agresję nie na kimś silniejszym, gdzie łatwo mógłby spotkać się ze sprzeciwem i ponieść klęskę, lecz na kimś słabszym, kto nie może stawić skutecznego oporu. Wobec tego ofiarą agresji pada często nie ten, kto istotnie jest winien, lecz ten, kto jest niejako pod ręką, a na kim wyładowanie agresji natrafi na najmniejszy opór. Ten ktoś – to właśnie ów ‚biblijny „,ofiarny kozioł”, który wziąć mu’si na siebie .grzechy nieswoje. Oczywiście, wejdą tu w grę procesy racjonalizacji, które utepr a wiedliwiać będą agresję dopatrując się winy w koźle ofiarnym. Ale będą to argumenty fałszywe, oparte często na tak lichym źródle informacji, jak plotka czy pogłoska pochodzące z ciemnych źródeł. Frustracja, która jest źródłem agresji, nie musi być koniecznie ową chroniczną frustracją, o której mówi Dollard. Może tu wchodzić w grę jakaś prywacja aktualna, mająca swe źródło na przykład w warunkach ekonomieżnych (bezrobocie). Mała uchwytność istotnego wino- wajćy, jego pewna anonimowość tym bardziej skłaniać będzie do szu- kainia konkretnego winowajcy. Wolbec powyższych danych dziać się może tak, iż niezależnie od tego, jakie są źródła frustracji, „kozioł ofiarny” jest zawsze jeden i ten sam, czekając niejako w pogotowiu, aby na nim skupiła się chęć odwetu.

Musimy zaznaczyć, iż B. Zawadzki w cytowanym artykule zarzuca powyższej teorii pewien prymitywizm i pewną jednostronność. Chcąc wytłumaczyć Społeczne zjawisko międzygrupowe, jakim jest przesąd, teoria „kozła ofiarnego” analizuje jedynie to, co się dzieje .w jednej z grup (agresywnej większości), ignorując zachowanie się drugiej (mniejszości stającej się kozłem pfiarnym”). Przesąd jest wynikiem interakcji (ściślej mówiąc – konfliktu) między .grupami, toteż dla jego wytłumaczenia należy wżiąć pod uwagę charakterystykę obu grup. Teoria „ko zła ofiarnego” słusznie zwraca uwagę na przesądne ujęcie sytuacji przez agresorów, którzy wmawiają w siebie i w drugich, iż „kozioł ofiarny” istotnie’ zasługuje na agresję, której stał się przedmiotem. Niesłusznie jednak twierdzi, jakoby skierowanie agresji na ten właśnie, a nie inny przedmiot było zawsze dziełem poniekąd przypadku. Trzeba przyjąć, iż prześladowana grupa posiada pewne właściwości, które ina nią specjalnie zwracają uwagę i skierowują .agresję właśnie w jej stronę. Nie- przeoczanie w konkretnej analizie .przesądów także tego aspektu jest doniosłe zarówno ze względów teoretycznych, jak praktycznych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.